khabargozarisaba.ir
چهارشنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۷ - 2018 November 14
کد خبر: ۵۲۸۳۸
تاریخ انتشار: ۲۱ فروردين ۱۳۹۷ - ۱۱:۰۴
اقتصاد هنر و یا همان بازار فروش آثار هنری یکی از دغدغه‌‌های مهم عرصه هنرهای تجسمی است که در این سال‌‌ها با برگزاری اکسپو‌‌های هنری سعی شده تا به کسب و کار این حوزه را رونق داده شود. در این گزارش به بررسی این موضوع می‌پردازیم.

اقتصاد هنر و یا همان بازار فروش آثار هنری یکی از دغدغه‌‌های مهم عرصه هنرهای تجسمی است که در این سال‌‌ها با برگزاری اکسپو‌‌های هنری سعی شده تا به کسب و کار این حوزه را رونق داده شود اما از طرفی تاکنون دست‌اندرکاران این هنر، موفقیت چندانی در راه‌یابی این آثار به خانه‌های مردم نداشته‌اند. در ادامه به بررسی این موضوع می‌پردازیم:

اکسپوی هنری یک رخداد فوق‌العاده بزرگ و جذاب فرهنگی است که هر کشوری تلاش می‌کند شکوه تاریخی گذشته، فرهنگ و دستاوردهای علمی، فنی، نوآوری و خلاقیت‌‌های خود را در آن ارائه کند. اما از طرفی راه‌یابی آثار تجسمی به خانه‌های مردم و استقبال عموم جامعه در خرید این آثار تبدیل به آمال و آرزویی برای اکسپوهای آثار هنری کشور شده است.

در ایران موضوع اهمیت دادن به اقتصاد هنر از دهه40 و با فعالیت گالری‌‌ها شکل گرفت و برهمین اساس در سال‌‌های اخیر تعدادی اکسپو توسط بخش خصوصی با مشارکت نگارخانه‌‌ها که به‌طور عمده نیز غیردولتی هستند به‌منظور ایجاد زمینه و فرصتی برای فروش آثار برگزار شده است.

بخش خصوصی جامعه هنری در ایران با این هدف برگزاری اکسپوهای آثار هنرهای تجسمی را آغاز کرد که به اقتصاد هنر راکد و بی‌جان کشور رونق و پویایی ببخشد، چرا که معتقد بود بالندگی و رشد هنرهای تجسمی ایران در گرو رونق اقتصاد هنر خواهد بود و بس.

برگزاری اکسپوی هنری(بازار فروش آثار هنری) در دنیا اتفاق تازه‌ای نیست اما گردهمایی هنرمندان و ارائه آثار هنری آن‌ها می‌تواند تأثیر زیادی بر روند خلق آثار هنری داشته باشد؛ هرچند این اتفاق در ایران چندان مرسوم نبوده است اما به‌تدریج جای خود را در میان مردم و علاقه‌مندان به هنر باز می‌کند.

در اکسپوهای داخلی گرچه شعار غالب آن‌‌ها جلب حمایت و توجه مردم عادی جامعه به خرید آثار بود و گرچه بر پایه همین شعار به تنزل قیمت‌‌های آثار هنری خود اقدام می‌کردند امّا به‌دلیل شناختی که برگزارکنندگان این اکسپوها از قدرت خرید و تمایل مردم و جامعه فعلی ایران داشتند، هیچ‌گاه اتکای صرف خود را به خرید این قشر وسیع از جامعه قرار نمی‌دادند و همواره در کنار این شعار درصدد جلب توجه و حمایت مجموعه‌داران خصوصی از اکسپوهایشان نیز بودند و البته هم که بیشترین خرید از طریق همین مجموعه‌داران خصوصی و هنرمندان علاقه‌مند و با قدرت خرید بالا صورت می‌گرفت.

اخیراً اکسپوهای داخلی هنرهای تجسمی تمرکز بیش از پیش خود را روی نفوذ در میان اقشار عادی جامعه، جلب توجه آنان به هنرهای تجسمی و به‌دنبال آن خرید این آثار توسط آنان قرار داده‌اند. در پی این تصمیم نیز تدابیری در پیش گرفته شد که از آن جمله می‌توان به مواردی چون وارد کردن آثار باکیفیتِ هنرمندان جوان گمنام به این عرصه به قصد شکستن بیشتر قیمت‌‌ها برای جلب مخاطب موردنظر اشاره کرد.

استفاده از آثار تجسمی هنرمندان جوان، تجربه امتحان‌شده‌ای بود که حتی به اکسپوی نوپای هنرهای تجسمی دولتی نیز راه یافت. اما به نظر می‌رسد به کار بردن چنین تدابیری در جلب توجه مخاطب عام برای خرید آثار اکسپوهای مختلف هنرهای تجسمی و ورود این آثار به خانه‌‌های مردم هم چندان موثر واقع نشده است و در بررسی این فقدانِ موفقیت به دلایلی چند می‌رسیم.

لازمۀ رونق اقتصاد هنری پویا و جاری در یک جامعه در وهلۀ نخست، هنردوست بودن عامه آن جامعه و ارتباطی است که آثار هنری با مردم همان جامعه برقرار می‌کنند. هنردوست بودن مردم یک جامعه هم ارتباط مستقیم با بهبود وضعیت و شرایط اقتصادی و امنیت اجتماعی مردم آن جامعه دارد.

در چنین شرایطی که اکنون درگیرش هستیم، دیدگان مردم قادر نیست هنر و زیبایی‌‌های آن را ببیند و حتی اگر درصدد جلب توجه آنان با تدابیر مختلف هم باشیم باز پاسخ مناسب را دریافت نخواهیم کرد.

اما اگر باز بخواهیم اصرار و تلاش برای برقراری آشتی میان مردم و آثار هنری داشته باشیم، لازم است مؤلفه‌‌هایی را برای برقراری این ارتباط در نظر بگیریم.

یکی از این مؤلفه‌‌ها توجه به روحیات و سلایق مردمی است که قرار است از آنان برای ورود به فضای هنری دعوت شود. البته هدف از این موضوع این است که با شناخت فرهنگ، روحیات و سلایق جامعه، بهتر بتوان به راه‌‌هایی دست یافت که مردم را به‌تدریج وارد عرصه هنر معاصر و هم‌گام با آن کرد.

مردم ایران یا هنری را می‌پسندند که عکس‌وار واقعیت پیرامونشان را عیناً به تصویر و تجسم درآورد و یا به آثار نازل و بازاری هنرهای سنتی تمایل می‌یابند و این آثار را به‌عنوان آثاری تزیینی به خانه‌هایشان می‌برند و این امر بیانگر خلاء پرنشده فاصله میان مردم با هنرهای مدرن و معاصر است. این در حالی است که عمده آثار هنرمندان معاصر کشورمان به شیوه‌‌های مدرن و معاصر خلق می‌شوند و از همین آثار در نمایشگاه‌‌های اکسپو بهره گرفته می‌شود.

پس به نظر می‌رسد یکی از راه‌‌های جلب توجه عموم مردم در استقبال از اکسپوها، قرار دادن آثاری با ویژگی‌‌های نزدیک به سلایق آنان -و نه عین سلایق آنان- در کنار آثار معاصر و مدرن باشد. قرار دادن آثاری طبیعت‌گرایانه، کلاسیک و واقع‌گرایانه و همچنین آثاری که با هنرهای سنتی و اصیل ایرانی ترکیب شده باشند در کنار دیگر آثار معمول اکسپوها سبب زدوده شدن گالری‌گریزی مردم خواهد شد.

این تاکتیک در عین این که رضایت مشتری عام اکسپو را در برخواهد داشت، سبب خواهد شد تا او به دیگر آثار معاصر نیز نگاهی بیندازد و چه‌بسا مداومت در دیدن آثاری از این دست و مواجهه با خریداران و علاقه‌مندان این آثار به‌تدریج سطح سلیقه او را به سوی آثار مدرن و معاصر سوق دهد.

مؤلفه دیگر، توجه به محتوای آثار تجسمی در معرض نمایش و فروش گذاشته است. چون بیشتر آثار معاصر در ایران زیبایی‌‌ها را نشان نمی‌دهند و این درحالی است که سلیقه مخاطب عام ایرانی از هنر فقط زیبایی‌‌ها را برمی‌تابد.

برای برقراری تعادل میان خواست خریدار عام و اصرار هنرمند به بازتاب دغدغه‌‌هایش می‌توان در اکسپوها آثار زیباتر، رنگین‌تر، لطیف‌تر و با بار معنایی امیدوارانه‌تر را به نسبت مساوی با آثار دغدغه‌مند هنرمندان ارائه کرد چون نمی‌توان منکر بود که آثار بازتاب دهنده واقعیت‌‌ها، خواهان نداشته باشند و مشتریان این آثار همچون مشتریان عام فقط ظاهر آثار را مد نظر قرار نمی‌دهند و با نگاهی آکادمیک و زیبایی‌شناسانه به آثار می‌نگرند.

با همه این تفاسیر و با توجه به آنچه گفته شد باید ادغان کرد که حمایت گسترده می‌تواند اقتصاد هنر را پرورش دهد و باعث رشد آن شود، آن را کنترل کند و ظرفیت‌‌های هنری را تا جایی که ممکن است پیش ببرد.

رادیو و تلویزیون هم نقش دارند؛ وقتی رادیو و تلویزیون فضایی را برای انعکاس فعالیت‌‌ها و معرفی آثار هنری ارائه ندهند، مسئولیت این کار به‌تنهایی برعهده هنرمند خواهد بود و اوست که تاوان آن را می‌دهد.

توان خرید خانواده ایرانی در عرصه هنر پایین است و علتش این است که باید هنر در سیستم آموزش و پرورش قرار بگیرد تا زایش ذهن از کودکی با انسان همراه شود. باید کودکی که تازه به دنیا می‌آید، هنر را ببیند تا فرهنگ خرید آثار هنری در آینده وی بخشی از زندگی‌اش شود.

ارسال به دوستان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: