khabargozarisaba.ir
شنبه ۰۵ خرداد ۱۳۹۷ - 2018 May 26
کد خبر: ۵۰۴۲۰
تاریخ انتشار: ۱۱ بهمن ۱۳۹۶ - ۱۲:۰۲
شیدا اسلامی

این روزها فیلم‌های سینمایی انیمیشن «فهرست مقدس»، «کلیله و دمنه» و «راز سیاوش» روی پرده است. بگذریم که عوامل بسیاری در نرسیدن هر کدام از این سه فیلم به فروش حتی 300میلیونی موثرند، اما از یک زاویه نگاه متفاوت، شاید بد نباشد به یک مشکل مبتلابه سینما و اصولا صنعت بلاتکلیف انیمیشن در ایران نیز نگاه کنیم.

شوربختانه واقعیت دارد که انیمیشن ایران حتی در مقاطعی مثل جشنواره‌‌ها اعم از جشنواره پویانمایی تهران و جشنواره فجر و... آن‌قدر جدابیت ندارد که ذهن منتقدان سینما و مطبوعات و خبرگزاری‌‌ها و سایت‌‌های خبری و تحلیلی و... را به‌طور جدی و به‌عنوان رویدادی مهم و اعتبارآفرین برای آن‌ها، به خود مشغول کند. با این‌که جشنواره پویانمایی تهران اتفاقی منظم و مستمر به شمار می‌رود تا جشنواره فجر که گاهی شاهد حضور آثار بلند انیمیشن در آن هستیم یا جشنواره‌‌های دیگری که بخش‌‌های ویژه پویانمایی دارند.

سکه این واقعیت غمبار را که به بالا پرت کنیم، تنها بر یک روی آن، دندان‌گیر نبودن بسیاری از تولیدات انیمیشن نقش شده است اما روی دیگر این سکه چیست؟ معمولا کسی به آن سوی سکه نگاه نمی‌کند.

کسی فکر نمی‌کند که نبود منتقدان حرفه‌ای این حوزه که حاصل بعضا کم‌توجهی‌ها، روزمرگی یا درگیری در پیچ‌وخم‌‌های بروکراسی و اداری‌بازی، اشتغال متراکم به پر کردن آنتن، یا حتی در برخی موارد تنگ‌نظری‌‌ها و کوچک‌بینی‌ها، کم‌کاری‌‌ها و کرختی بی‌حدوحصر برخی از نهادهای متولی انیمیشن در سطوح گوناگون است. به‌واسطه عدم جلب و جذب منتقدان و نویسندگان سینمایی، عدم ایجاد جاذبه‌‌های گوناگون برای ترغیب منتقدان به نوشتن در این حوزه، جدی نگرفتن نشست‌‌های نقد تخصصی و برد محدود و کم‌مایه همان اندک نشست‌‌های این‌چنینی، عدم مشارکت‌جویی از حضور چهره‌‌های برجسته نقد در این زمینه و...، خود در میان‌مایه باقی ماندن سطح عمومی انیمیشن ایران(جدا از نمونه‌‌های خوب و قابل اتکای برخی هنرمندان این عرصه، که نباید نادیده گرفته شوند) کم‌تاثیر نیست.

این هرگز به آن معنا نیست که منتقدان، منجیان انیمیشن‌اند. آن‌ها فقط به دیده شدن انیمیشن کمک می‌کنند و به اعتلایش.

در سال‌‌های اخیر با راه‌اندازی تشکل‌‌های هنرمندنهادی مثل باشگاه انیمیشن و... تلاش‌‌هایی در این عرصه شکل گرفته ولی رونق چندانی که باید و شاید نداشته است. بیشترین سهم در کم‌فروغی این تحرکات را باید هم در ذات حرکت تولید انیمیشن در ایران جست که به سبب تجربه‌‌های نه آنچنان موفقش، دلیلی برای روی‌‌آوری اندیشه‌ورزان و هنرپژوهان و نقادان هنری به این میدان مغفول باقی نمی‌گذارد.

ذات سینما با انسان به‌عنوان عامل روبه‌روی مخاطب، علاقه به دیده شدن و دیدن و ارتباط با بازنمایان تجربه‌‌های داستانی گوناگون، روندی را شکل می‌دهد که منتقدان این هنر، در سطحی بارز به نقد و بررسی سینما و آثار آن بپردازند. این دقیقا همان عاملی است که در انیمیشن وجود ندارد. در انیمیشن، ارتباط بیننده فقط با تصاویری است که زاییده ذهن و خلاقیت طراح کاراکتر است. بدین ترتیب تنها عوامل جلب مخاطب، زیبایی بصری و گرافیک چشم‌نواز و جذابیت داستان خواهد بود.

متاسفانه انیمیشن ایران، هم در بعد طراحی کاراکتر، هم تصویرسازی، هم کانسپت و هم انیمه در بسیاری موارد فاقد استانداردهای روز جهان بوده و همچون سینمای رئال، از ضعف فیلمنامه نیز رنج می‌برد که خود مزید بر علت است. به همه این‌ها اضافه کنید بهره نگرفتن از ظرفیت‌‌های سینمای رئال و آشنایی‌زایی‌‌هایی که انیمیشن می‌تواند از آن‌ها کمال استفاده را ببرد؛ مسیری که در سینمای غرب به‌خوبی در پیش گرفته شده است.

استفاده از شباهت‌‌های ملموس بین بازیگران مطرح با کاراکترهای انیمیشنی، استفاده از صدای هنرپیشه‌‌های مشهور و عواملی از این دست، حتی در انیمیشن پرفروش و درآمدزای هالیوود و دنیای انیمیشن غرب و دیگر غول‌‌های انیمیشن‌سازی جهان نیز به کار گرفته می‌شود.

«تهران1500» یا «جمشید و خورشید» نمونه‌‌هایی ایرانی از این دست بودند که شمار مشابه آن‌ها چندان چشمگیر نیست.

همه این‌ها، به اضافه توجه جدی به این حوزه، ابتکار راه‌اندازی بخش‌‌هایی ویژه نقد و نویسندگی درباره آثار انیمیشن در جشنواره‌‌های تخصصی انیمیشن یا در جشنواره‌‌های پذیرنده آثار انیمیشن، برگزاری جدی نشست‌‌های نقد و... نه‌تنها به دیده شدن انیمیشن در میان نویسندگان و منتقدان سینمایی می‌شود که به نوبه خود در دیده شدن انیمیشن در سطح جامعه نیز کمک می‌کند.

ارسال به دوستان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: