khabargozarisaba.ir
چهارشنبه ۲۸ شهريور ۱۳۹۷ - 2018 September 19
کد خبر: ۴۸۳۳۲
تاریخ انتشار: ۲۵ آذر ۱۳۹۶ - ۱۱:۴۲
سیدمحمد مهدی طباطبایی‌نژاد:
«در فیلم مستند باید هم به عرضه تلویزیونی توجه داشته باشیم و هم به حضور در فضای نمایش خانگی و VOD . باید به یک بسته فکر کنیم که در آن بتوانیم بازارمان را تقویت کنیم.»

طباطبایی‌نژاد؛ مدیرعامل مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی که برای دومین دوره دبیری جشنواره سینما حقیقت را بر عهده دارد، سعی کرده امسال ابعاد بین‌المللی جشنواره را بیشتر و کاربردی‌تر کند. گفت‌وگویی با او داشتیم که او در آن درباره ویژگی‌های امسال جشنواره سینما حقیقت سخن گفته است.

ده دوره از جشنواره سینماحقیقت برگزار شده و در این مدت آزمون و خطاهایی نیز انجام گرفته است؛ این دوره از جشنواره سینماحقیقت چه تفاوت‌هایی با ادوار گذشته دارد و چه تغییراتی در جشنواره انجام شده که باعث شده این دوره از جشنواره سینماحقیقت کارایی بهتری نسبت به قبل داشته باشد؟

خوشبختانه جشنواره سینماحقیقت مسیر خوبی را آغاز کرد و روند رو به رشدی را هم در طول ده دوره گذشته طی کرده است؛ دوره یازدهم هم در ادامه مسیری که جشنواره داشته، سعی کرده خشت دیگری را روی خشت‌های گذشته بگذارد و البته تفاوت‌هایی هم با دوره‌های قبل دارد. این تفاوت‌ها در چند بخش قابل بررسی هستند، یکی تنوع آثار که در این دوره نسبت به دوره‌های قبل، از تنوع بیشتری برخورداریم، به‌ویژه در بخش بین‌الملل که فیلم‌های بیشتر و مهمانان بیشتری را دعوت کردیم؛ 103فیلم از 46کشور در بخش بین‌الملل جشنواره دیده می‌شوند و درمجموع 228فیلم در بخش مسابقه ملی و جایزه شهیدآوینی، نکوداشت مستند آذربایجان، خارج از مسابقه و بخش بین‌الملل در مدت یک هفته در معرض دید علاقه‌مندان سینمای مستند قرار می‌گیرند. البته این جشنواره در بخش مسابقه ملی و جایزه شهیدآوینی به‌لحاظ زمان مستندهای اکران‌شده تفاوتی نسبت به دوره‌های قبل داشت، به‌طوری که در دوره‌های قبل ما در بخش فیلم‌های کوتاه آثار تا 30دقیقه، نیمه‌بلند آثار تا 60دقیقه و بلند بالای 60دقیقه فیلم‌ها را داوری می‌کردیم، اما امسال فیلم‌ها در دو بخش داوری می‌شوند، یعنی فیلم‌های کوتاه تا 45دقیقه و فیلم‌های بلند بالای 45دقیقه که استاندارد بسیاری از جشنواره‌های دنیا نیز به همین شکل است؛ دلیل تغییر در زمان‌بندی بخش مسابقه این بود. متاسفانه مستند کوتاه در کشور ما چند سالی است که از استقبال کمتری برخوردار است و فیلمسازان علاقه‌مندند که در فضای سینمایی و اتمسفر سینما فیلم بسازند و همین موضوع باعث شده که عزیزان حرفه‌ای ما تمایل به تولید مستندهای بلند داشته باشند؛ به همین علت رقابت در بخش مستندهای بلند خیلی جدی‌تر شده است؛ درواقع خیلی از دوستان باتجربه به آن سمت رفته‌اند، همین امر دلیلی شد تا ما یک تغییری در زمان‌بندی بخش مسابقه ملی لحاظ کنیم. در بخش مسابقه بین‌الملل هم بخش‌‌های ثابتی را مانند مرور یک کشور، مرور یک جشنواره و... را همه‌ساله داریم. امسال دوستان برای جشنواره بخش برگزیدگان جشنواره سینما دورئل را آماده کرده‌اند که به نمایش درآمد، مرور سینمای مستند دانمارک که جزو کشورهای پیشرو در سینمای مستند‌سازی است هم جزو یکی از بخش‌‌های بین‌الملل ماست، مستندهای قوم‌شناسی و مردم‌شناسی یکی از موضوعات مهم در سینمای مستند است که امسال بخش ویژه‌ای را به آن اختصاص داده‌ایم. بررسی مستندهای پرتره، مستندهای فرمگرا و همچنین بررسی مستندهای برتر حیات‌وحش تحت عنوان «نگاهی دیگر و مرور حیات‌وحش جکسون هول آمریکا» که از جشنواره‌‌های معتبر جهانی است ازجمله سایر بخش‌های بین‌الملل هستند؛ به‌طورکل فضای خیلی متنوع و وسیعی با مجموعه آثار درخشان فراهم شده است. نکته‌ای که باید یادآور شوم این است ما در بخش نمایش‌های ویژه بهترین مستندهای روز جهان را از جشنواره‌های معتبر دنیا انتخاب کرده‌ایم و برای علاقه‌مندان به سینمای مستند هر شب با عنوان «نمایش‌های ویژه» ارائه می‌کنیم که به نظر من یک فرصت استثنایی برای مستندسازان است تا بتوانند بهترین‌های روز سینمای مستند جهان را ببینند. در بخش مسابقه ملی 80فیلم رقابت می‌کنند، 38فیلم در بخش کوتاه و 42فیلم در بخش مستند بلند، در بخش جایزه شهیدآوینی که به گفتمان انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و مقاومت اختصاص دارد هم 30فیلم قضاوت می‌شوند و باهم به رقابت می‌پردازند.

در بخش بازار مستند امسال عمدتا میزبان چه کشورهایی هستیم و به‌طور کل در این چند سال چقدر رونق بازار مستند ما افزایش داشته است؟

یکی از جدی‌ترین بخش‌های جشنواره حقیقت که البته در همه دوره‌های جشنواره برگزار نشده است بخش بازار است، اما از دوره‌ای که من دبیر جشنوره بوده‌ام سعی کردم که همواره بازار فیلم مستند در کنار جشنواره به‌شکل جدی برگزار شود و امسال این مسئله از سال‌های قبل هم جدی‌تر است؛ این بازار فضای تعاملی را برای مستندسازان کشورمان ایجاد می‌کند که هم با عرضه‌کنندگان و پخش‌کنندگان مستند در دنیا درمورد فیلم‌ها و ارائه آثارشان گفت‌وگو داشته باشند، همچنین قواعد حضور در بازار را مرور کنند و بیاموزند، چرا که پخش‌کنندگان متعددی در این مجموعه حضور دارند و جلسات گفت‌وگو برگزار می‌کنند اعم از جشنواره تورنتو، بیلبائو، یاماگاتا، توکیو داکس، ترکیه و بسیاری از جشنواره‌ها، از شبکه مستند آرته، زد.دی.اف تا شبکه رای(ایتالیا)، درواقع مجموعه‌ای از درجه‌یک‌های عرضه‌ و پخش مستند جهان در بازار ما حضور فعال دارند. در کنار مهمانان و عرضه‌کنندگان خارجی فیلم، کسانی که در کشور و در این حوزه فعال هستند برای بازار دعوت شده و حضور دارند که امیدوارم یک فضای خیلی خوب برای مستندسازان و البته پخش‌کنندگان ما فراهم شود.

کارگاه‌های پژوهشی هم در کنار جشنواره در حال برگزاری است. کمی در مورد این کارگاه‌ها توضیح دهید.

ما در کنار بازار فیلم مستند و بخش نمایشی جشنواره، بخش کارگاه‌های پژوهشی هم داریم که ضرورت‌های ارتقای کیفیت فیلم مستند و عرضه آن را آموزش می‌دهد. موارد مرتبط با این موضوعات را دوستان ما در واحد تحقیقات و پژوهش به مدت یک‌سال جمع‌آوری کرده‌اند که این‌ها در قالب کارگاه و ورک‌شاپ برای علاقه‌مندانی که در این کارگاه‌ها ثبت‌نام کرده‌اند در ایام جشنواره مرور می‌شود. مستند سینمایی یکی از موضوعات استاندارد‌سازی فیلم مستند است، انتقال تجربه فیلمساز که برعهده جان فرانکو رزی است و بحث حقیقت لحظه را عنوان کرده‌اند در کارگاهی به‌مدت یک روز کامل با جان فرانکو رزی که از مستندسازان برجسته جهان و نماینده کشور ایتالیا در اسکار سال گذشته و برنده خرس طلایی برلین هست برگزار شد. او با هنرمندان این عرصه یک روز را کارگاه دارند، جلوه‌های نوین بصری در فیلم مستند کارگاهی بود که با حضور امیررضا معتمدی برگزار شد و کارگاه بحث چگونه تفکر را به تصویر تبدیل کنیم با آقای فرانسوا کایا برگزار می‌شد. همان‌طور که گفتم خوشبختانه کارگاه‌ها خیلی خوب هستند و امیدوارم مورد استقبال مخاطبان قرار بگیرند.

مسئله‌ای که همیشه مطرح می‌شود در مورد کمبود عرضه مستند در ایران است؛ برنامه‌ای برای ترویج و گسترش فرهنگ بیشتر دیدن مستند در جشنواره و انتشار مجموعه آثار برگزیده در قالب بسته‌های جشنواره ندارید؟

فیلم‌هایی که در جشنواره عرضه می‌شوند الزاما همه جزو تولیدات مرکز نیستند، بسیاری از آن‌ها تولیدکننده شخصی دارند و فقط برای نمایش به جشنواره داده می‌شوند؛ طبیعی است که بسته‌بندی و فروش آن‌ها به‌عنوان پک جشنواره غیرقانونی است و ما هرگز نمی‌توانیم این کار را انجام دهیم. فیلم و بازار مستند باید مسیر خود را برود تا بتواند خریدوفروش شود، قطعا من با هدیه دادن فیلم مستند به این شکل مخالفم بلکه معتقدم باید سناریوی تولید و خریدوفروش فیلم مستند اتفاق بیفتد. یکی از نکاتی که وجود دارد این است که بازار فیلم مستند در کشور ما عمدتا محدود به تلویزیون است؛ البته یک حداقلی را هم در سال‌های اخیر به‌واسطه اکران در گروه هنر و تجربه داشته است اما فضای جدیدی می‌تواند به رونق سینمای مستند کمک کند آن هم فضای VOD است که اگر این فضا در کشور ما رایج شود فکر می‌کنم اتفاق خوبی برای مستند ما رقم خواهد خورد؛ به هرحال در این وضعیتی که هستیم باید به همه بازارهایمان توجه کنیم؛ در فیلم مستند باید هم به عرضه تلویزیونی توجه داشته باشیم و هم به حضور در فضای نمایش خانگی و VOD . برای مستندهای با قابلیت اکران در این فضا، باید به یک بسته فکر کنیم که در آن بتوانیم بازارمان را تقویت کنیم؛ به‌عنوان مثال موضوع نمایش‌های دانشگاهی برای فیلم مستند، موضوع مهمی است که سال گذشته با بیش از 90 دانشگاه با همکاری معاونت اجتماعی وزارت علوم آثار متنوعی با بلیت‌فروشی عرضه شد. باید مجموعه بازارهایمان را شناسایی و از دل آن‌ها درآمدی را برای فیلم مستند کسب کنیم.

علی ظهوری راد

ارسال به دوستان
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: