khabargozarisaba.ir
سه‌شنبه ۰۶ تير ۱۳۹۶ - 2017 June 27
کد خبر: ۳۱۵۰۰
تاریخ انتشار: ۱۵ دی ۱۳۹۵ - ۰۹:۱۷
گفت‌وگو با محمدحسن عرفان‌منش کارگردان انیمیشن «حس مشترک»
محمدحسن عرفان‌منش، تحصیلات خود را در مقطع کارشناسی نمایش و کارشناسی ارشد انیمیشن به پایان رسانده است. او در زمینه طراحی و ساخت صحنه تئاتر، عکاسی، تصویربرداری، صداگذاری، تدوین و عنوان‌بندی فیلم و انیمیشن تجربه کسب کرده است. از فیلم‌های این کارگردان می‌توان به «روز از نو» و «حس مشترک» اشاره داشت.


به‌نظرتان چه عواملی می‌تواند تولیدات حوزه انیمیشن را بیشتر از قبل نمایان کند؟ آیا جشنواره‌ها بر این موضوع تاثیرگذار هستند؟

همیشه وجود یک جشنواره برای نمایش تولید فیلم‌های انیمیشن مفید است. ضمن این‌که جشنواره‌ها در به ثمر رساندن این اتفاق به‌عنوان موتوری محرک برای به حرکت درآوردن انگیزه‌ها و ایده‌ها برای فیلمسازان جوان در زمینه تولید فیلم‌های کوتاه نقش بسزایی دارند. خوشبختانه برگزاری جشنواره‌ها به‌معنای حرکت و رویداد نویدبخشی برای فیلمسازان جوان می‌دهد که شاهد برگزاری آن‌ها در طول ایام سال هستیم و نمایش فیلم‌های انیمیشن در این رویدادها می‌تواند بسیار مثبت و موثر ارزیابی شود. امیدوارم این روند با توجه به افزایش تولیدات انیمیشن به‌خصوص در حیطه انیمیشن‌های کوتاه به‌طور گسترده و با سرعت بیشتری ادامه داشته باشد.

آیا ساخت انیمیشن‌های با کیفیت می‌تواند اتفاقات مثبتی را برای این حوزه رقم بزند؟

حوزه انیمیشن بخشی تاثیرگذار از هنر سینماست. انیمیشن خوب می‌تواند مخاطبان آثار سینمایی را مجذوب خود نماید. تمام جشنواره‌های دنیا، هر نوع فیلمی را نمایش می‌دهند. حال در این مجال آثار انیمیشن نیز در جشنواره‌های خارجی حضور دارند و جشنواره‌های کشور ما نیز از این قائده مستثنی نیستند. در واقع برگزاری چنین رویدادهای فرهنگی محلی مناسب برای دیدار فیلمسازان با یکدیگر و انتقال ایده‌ها، تجربه‌هاست چراکه آثارشان از طرف سایر هنرمندان دیده شده و مورد ارزیابی قرارمی‌گیرد. در حال حاضر در حوزه انیمیشن، آثار متعدد و با کیفیتی تولید می‌شود که نمایش این آثار می‌تواند باعث گسترش کمی و کیفی و در نهایت ارتقای جایگاه این‌گونه سینمایی شود.

آیا رقابت در شاخه فیلمسازی که حرف‌های بسیاری برای گفتن دارد می‌تواند دلیلی برای پیشرفت فیلمسازان این حوزه و ارائه بهتر فیلم‌ها با موضوعات قابل توجه باشد. آیا این نگاه می‌تواند تک بعدی بودن برخی از سوژه فیلم‌ها را تغییر دهد؟

بحث رقابت در همه جای دنیا برای فیلمسازان مهم است و تصور نمی‌کنم فیلمسازی باشد که این موضوع برایش اهمیتی نداشته باشد. طبیعتا هر فیلمسازی علاقه‌مند است فیلمش دیده شود و جایزه بگیرد. این رقابت باعث تلاش بیشتر فیلمسازان برای خلق آثار بهتر و اثرگذارتر می‌شود. حال این بدین معناست که رقابت، یکنواختی را از بین می‌برد و باعث ابتکار عمل و شکوفایی خلاقیت‌ها می‌شود. البته این موضوع قابل تحسین که به‌نظرم یکی از اهداف جشنواره‌هاست می‌تواند باعث رونق فضای انیمیشن، آشکار کردن ظرفیت‌های قابل تامل به‌عنوان یک رسانه مهم و بین‌المللی و بهره‌گیری از آن در بسیاری از عرصه‌های فعال جامعه باشد.

به‌نظرتان آیا حمایت فیلمسازان جوان از سوی مسئولان فرهنگی و برگزارکنندگان جشنواره‌ها می‌تواند راهی برای ورود آن‌ها به عرصه حرفه‌ای باشد؟

بله؛ همین‌طور است. بسیاری از فیلمسازان جوان و افرادی که به‌تازگی وارد این حرفه شده‌اند و در حال تجربه و تلاش برای پیشرفت در این حوزه هستند سعی دارند با ساخت آثار قابل دفاع از سوی خودشان در فضای جشنواره‌ها و اکران بیشتر از قبل دیده شوند. حال حمایت مسئولان فرهنگی و برگزارکنندگان جشنواره‌ها نیز در این بین به رشد و بالندگی فیلمسازان جوان و ورود آن‌ها به عرصه حرفه‌ای کمک می‌کند و فرصتی را فراهم می‌سازد تا فیلمسازان برای فیلم‌های بعدی انتخاب‌های بهتری داشته باشند. البته امیدورام این حمایت فقط محدود به فضای جشنواره نباشد و خارج از آن ادامه پیدا کند.


تفاوت برگزاری جشنواره‌ها در سطح داخلی و بین‌المللی باعث آن می‌شود که فیلمسازان رویکردهای مختلفی به آن‌ها نشان بدهند. دلیل این تصمیم را در چه می‌دانید؟

بین‌المللی بودن یک جشنواره، شاخص بسیار مهمی است زیرا هر فیلمسازی در جشنواره‌ای شرکت می‌کند که فیلمش در معرض نمایش و در کنار آثار فیلمسازان خارجی قرار ‌گیرد و فرصتی برای بهتر دیده شدن فراهم کند. این موضوع می‌تواند بر شناخته شدن سینماگران و سینمای ایران در سطح بین‌المللی موثر باشد. از طرفی دیگر این اتفاق فرصت دیدن آثار خارجی را برای فیلمسازان فراهم خواهد کرد. در مجموع برگزاری حرفه‌ای و در سطح جهانی این جشنواره‌ها می‌تواند زمینه معرفی سینماگران ایرانی به محافل و جشنواره‌های بین‌المللی را فراهم کند.

داستان-انیمیشن «حس مشترک» به موضوع انسانیت نسبت به سایر مخلوقات نیز توجه دارد. دلیل این توجه چه بوده است؟

توجه به حیوانات یکی از شریف‌ترین ویژگی‌های انسان است. حیوانات همانند ما انسان‌ها احساس دارند. همه حیوانات مادری دارند که عاشق بچه‌هایشان هستند. به‌خصوص در مورد پرندگان که تنها مشتی پر نیستند، بلکه دارای روح و شخصیت هستند. آن‌ها نوازش و محبت را می‌فهمند و پر عاطفه هستند. به نظر من عشق و علاقه به حیوانات یک حس کم‌نظیر است که انسانیت را یاد انسان‌ها می‌اندازد و ما را در پروراندن عشق درونی کمک می‌کند.

ایده و داستان اولیه فیلم چگونه شکل گرفت؟

این فیلم، پروژه عملی پایان‌نامه‌ام بود. در شروع کار با مشورت اساتید دانشگاه، چندین طرح با موضوعات مختلف را برای کار به‌طور همزمان مورد بررسی قرار دادم که در نهایت طرح پایانی به فیلمنامه تبدیل شد. برای اولین بار که فیلمنامه را خواندم، داستان آن و نوع روایتش توجهم را جلب کرد چرا که یک پیام بزرگ و جهانی را در قالبی ساده و زیبا به وضوح بیان می‌کرد. به‌خصوص صحنه پایانی که با فاصله‌گرفتن دوربین از شخصیت‌ها سردر یک خانه کودکان بی‌سرپرست را نشان می‌دهد که تا پیش از این محلی که فیلم در آن روی می‌دهد از نظر مخاطب پنهان شده است. در ادامه با مشورت‌هایی که صورت گرفت در طرح نهایی نسبت به فیلمنامه اصلی، تغییراتی برای جذابیت بیشتر و تبدیل آن به یک فیلم انیمیشن به‌‌وجود آوردم. یکی از این تغییرات مهم، افزودن طراحی بخش مورف است که فضای ذهنی شخصیت اصلی را نشان می‌دهد. بخش‌هایی از روایت نیز در مرحله استوری‌بورد که به‌صورت کارتی در هشت مرحله طراحی شد تا شکل روایت برای قابل فهم و روان‌تر شدن داستان کامل شود زیرا هدف این بود که از ظرفیت‌های این ایده ناب حداکثر بهره برای ساخت فیلم انیمیشن صورت پذیرد.


تناسب در فیلمنامه انیمیشن «حس مشترک» را با ساختار و سبک اجرایی چطور نظم بخشیده‌اید؟

به‌همان میزان که در شروع کار، محتوا با اهمیت بود، فرم نیز اهمیت زیادی داشت و همواره تلاش بر این بود که به فرم توجه زیادی شود تا به یک تناسب مطلوب دست یابیم. در این فیلم از تکنیک دو بعدی خاصی استفاده شد. همچنین در سایر عناصر گرافیک، تدوین، موسیقی و صداگذاری سعی شد تا جای امکان فضای عاطفی حاکم بر فیلم در خدمت چارچوب کلی داستان باشد و در نظر مخاطب چیزی جدای از آن جلوه نکند. بنابراین با توجه به محتوا، فرم طراحی شده است؛ بدین معنی که با محتوا به فرم اصلی دست یافتم. البته به عقیده من در فیلم ‌کوتاه، فرم تا حدودی اهمیت بیشتری نسبت به محتوا دارد زیرا با توجه به مدت زمان اندکی که یک فیلم کوتاه دارد محتوا باید در قالبی مناسب که همان فرم جذاب است، ارائه شود تا بتواند پیام خود را به‌درستی به مخاطب انتقال دهد. محتوا هر چقدرهم که قابل درک باشد اما اگر در فرم درستی قرار داده نشود تاثیرگذار نخواهد بود. بنابراین این تناسب بسیار اهمیت دارد چون هر چیز باید در جای خود بیان شود.

آیا شخصیت‌پردازی این فیلم بر اساس زندگی و هویت کودکان بی‌سرپرست تعریف شده است؟

بله؛ این شخصیت‌پردازی با محوریت کودکان بی‌سرپرست و بی‌پناه که اغلب از گذشته خود تصویر روشنی در ذهن ندارند و بسیاری از آن‌ها مفهوم کانون گرم خانواده و آغوش مادر و پدر خود را احساس نکرده‌اند طرح‌ریزی شده است. شخصیت اصلی نیز یکی از همین کودکان است. او در ابتدا، پسربچه‌ای فعال و با نشاط نشان داده می‌شود که با کودکان هم سن و سال خود فوتبال بازی می‌کند اما زمانی که او جوجه پرنده‌ای را که بر اثر برخورد توپ به لانه‌اش در حالتی نیمه‌جان به زمین افتاده است در دست می‌گیرد و در ناخودآگاه خود، گذشته‌اش را مرور می‌کند و این‌گونه شخصیتش به‌تدریج برای مخاطب آشکار می‌شود. در این لحظه است که حسی مشترک بین این پسربچه و جوجه پرنده که با تصاویر مورف، پی در پی تکرار شده، ایجاد می‌شود و در نهایت او تصمیم می‌گیرد با پاره کردن توپی که در دست دارد لانه‌ای جدید برای جوجه پرنده بی‌پناه بسازد که مادرش چشم انتظار اوست.

سبک بصری این فیلم تحت‌تاثیر چه فضایی شکل گرفته است؟

سبک بصری انیمیشن «حس مشترک» تحت‌تاثیر داستان فیلم طراحی و اجرا شد. با توجه به داستان که به‌شدت یک فضای پر احساس و عاطفی است، نیاز به گرافیکی خاص و روان بود که در نهایت با توجه به حس مدنظری که آبرنگ منتقل می‌کرد این حالت هم در مورد فضای زمینه به شکل ثابت و هم حرکت رنگی اجرا شد که در شخصیت‌ها و پرنده تکرار می‌شد. در واقع انیمیشن؛ یعنی حرکت و با این دانسته نمی‌خواستم فیلم، تبدیل به یکسری تصاویر ثابت شود،علاوه بر این حرکت مدام رنگ بر جنبه‌های زیبایی‌شناسی فیلم نیز اضافه می‌کرد.

این انیمیشن که فضایی انسانی را در خود معنا کرده است چه نکاتی را می‌تواند در ذهن مخاطب تداعی کند؟

انسانیت، عشق، مهربانی و یاری رساندن به انسان‌ها و حتی حیوانات که آن‌ها نیز جزو مخلوقات خداوند و البته جزیی از این نظام آفرینش زیبا به‌شمار می‌آیند. در نهایت این‌که مهربانی را باید از کودکان بیاموزیم زیرا محبت تنها یک قلب پاک می‌خواهد و بس.



کیارش وفایی


ارسال به دوستان
برچسب ها: سینما ، انیمیشن
نظر شما
نام:
ایمیل:
* نظر: